ADAM OLMAK

ADAM OLMAK

‘Adam olmak’, insan olmanın bir gereÄŸi. EÄŸitimin amacı da bunu gerçekleÅŸtirmek deÄŸil mi? Hayatımızı bu gayeye adar, çocuklarımızı adam olsunlar diye okuturuz.

2Okuturuz ama okuyup makam-mevki sahibi olmuÅŸ, ancak adam olamamışların hikâyelerini hiç unutmaz, çocuklarımıza da unutturmamaya çalışır, yeri geldiÄŸinde konu ile ilgili çok bilinen hikâyeyi onlara da anlatırız.

Hikâye malum; “Çok eski zamanlarda yaÅŸamış

bir ailenin bir türlü söz dinlemeyen bir oÄŸlu varmış. ‘Dur’dan ‘sus’tan anlamayan bu delikanlıya babası; ‘sen adam olmazsın’

diyerek nasihat eder ama çocukta hiçbir deÄŸiÅŸiklik olmazmış. OÄŸlunun haylazlıkları canına tak eden baba bir gün yine dayanamamış ve ‘sen adam olmazsın’ diyerek azarlamış onu. Bu sözlere çok içerleyen genç adam evi terk etmiÅŸ. Okuyup adam olmayı, babacığına böylece bir ders vermeyi koymuÅŸ

kafasına. Uzun yıllar ailesini ne aramış ne sormuÅŸ, böylece izini de kaybettirmiÅŸ. Bu arada babasının kendisine söylediÄŸi;

“adam olmazsın” sözlerini de hiç aklından çıkarmamış.

Çalışmış çabalamış, önemli okulları bitirmiÅŸ ve sonunda emelini gerçekleÅŸtirerek vali olmuÅŸ. Artık babasına bir ders verme zamanının geldiÄŸini düÅŸünüyormuÅŸ. Babası ona ‘adam olmazsın’ demiÅŸti ama o vali bile olmuÅŸmuÅŸ. Ä°daresindeki görevlilere; ‘Gidin, filan adamı alın getirin bana’ diye talimat

vermiÅŸ. Görevliler istenilen kimseyi bulup dikmiÅŸler

vali beyin karşısına. YaÅŸlı adam ÅŸaÅŸkın; ‘Bir vali fakir bir köylüyü niçin çağırsın ki huzuruna?’ diye düÅŸünmüÅŸ ama bir cevap

bulamamış. Üstelik ne bir suçu, ne de vukuatı varmış.

Büyük bir gururla yaÅŸlı köylüyü huzuruna kabul eden vali bey, karşısında tedirgin bir vaziyette bekleyen adamcağıza gururlu

bir eda ile ‘Ä°yi bak, tanıdın mı beni?’ diye sormuÅŸ.

Bu soruya bir anlam veremeyen ve huzuruna çıkarıldığı valinin kendi oÄŸlu olabileceÄŸini aklının ucundan bile geçirmeyen yaÅŸlı

adam ‘Siz bizim vali beyimizsiniz efendim’ diyebilmiÅŸ sadece.

Yıllar önce evi terk edip giden ve bu güne kadar hiç haber alamadığı oÄŸlunu aradan uzun yıllar da geçtiÄŸi için tanıyamamış.

Vali bey, babasından iyi bir intikam almanın gururu ile böbürlene böbürlene; ‘demek’ demiÅŸ ‘tanıyamadın beni öyle mi?

Ben senin oÄŸlunum! Hani, ‘adam olmazsın’ dediÄŸin oÄŸlun. Sen bana ‘adam olmazsın’ diyordun ama gördüÄŸün gibi ben vali oldum’ demiÅŸ. Meseleyi yenice anlayabilen ve kelimenin

tam anlamı ile bir ÅŸok yaÅŸayan güngörmüÅŸ adam acı bir tebessüm ile oÄŸluna bakarak, ‘evlat’ demiÅŸ. ‘Beni köyümden demek bunun

için getirttin yaka paça. Ben sana ‘vali olamazsın’ demedim ki. ‘Adam olmazsın’ demiÅŸtim. Åžayet sen adam olsaydın, babanı

adamlarınla huzuruna çıkarmaz, bizi görmeye gelir, elimizi öper, hayır duamızı alırdın. Sen ise habersizce evi terk ederek

bizi sonsuz acılara boÄŸdun. O gün bugün aradan geçen yıllara raÄŸmen anacığının iki gözü iki çeÅŸme ve sen bir gün yaÅŸlı babanı

ayağına bu ÅŸekilde çağırarak beni haklı çıkarıyorsun. DüÅŸün benim zavallı evladım, sen bunca okumanın ardından adam olsaydın böyle mi yapardın? Görüyorum ki sen hâlâ adam olamamışsın, demiÅŸ.

Bu muhteÅŸem mesaj yüklü anonim Anadolu hikâyesinden yola çıkarak insanımıza, ‘büyük adam’ olsunlar diye okullara gönderdikleri çocuklarının öncelikle ‘adam’ olmalarını

temin yolunda gayret edilmesi gereğini hatırlatmalıyız.

Mukaddes kitabımızda müminler anlatılırken; “Onlar ki faydasız iÅŸlerden ve boÅŸ sözlerden yüz çevirirler.” (Müminûn,

23/3.) buyrulması ve Peygamber Efendimiz’in duasında ilmin bile faydasızından Allah’a sığınması (Tirmizi, Daavat, 69; Nesei, Ä°stiaze, 2.) bize bunu öÄŸütlemektedir.

Peki, nasıl bir ÅŸeydir adam olmak? Her ne kadar biz giyinip kuÅŸandığı kıyafetler içerisindeki herkesi insan olarak kabul

edip ona göre muamele etsek de hakikatte adam olmanın kiÅŸinin makamı, yaşı, cinsiyeti, giyim ve kuÅŸamıyla ilgisi yoktur.

Ä°nsanı onurlu veya onursuz kılan temel ölçüt, onun sahip olduÄŸu donanım ve bu donanıma uygun yapıp ettikleridir. Ezelde

Allah Teala insanı ‘ahseni takvim’ (en güzel bir biçimde, eÅŸrefi mahluk) olarak yarattı. (Tîn, 95/4.) Ancak görevini layıkıyla

yapmayan, kulluÄŸunun gereÄŸini yerine getirmeyen kimseleri de ‘esfel-i safiline’ (aÅŸağıların aÅŸağısına) indirdi. (Tîn, 95/5.)

Allah nazarında insanı deÄŸerli kılan temel kıstasın da takva (yani Allah’ın emir ve yasaklarına uygun yaÅŸamak) olduÄŸunu bildirdi. (Hucurat, 49/13.) Bu yüce deÄŸerden yola çıkarak ÅŸunu rahatlıkla söyleyebiliriz: Büyük makamlara ulaÅŸmak, mala mülke ve ÅŸöhrete sahip olmak deÄŸildir esas olan. Allah Teala katında  

önemli olan ÅŸey, kiÅŸinin gönül dünyası ve amelidir. (Ä°bn Mace, Zühd, 9.) Çünkü davranışları kendisini onurlandırmayan kimseyi harici hiçbir aidiyet onurlandıramaz.

“Kapılardan kovulmuÅŸ, üstü başı periÅŸan nice insanlar vardır ki Allah’a yemin etseler Allah onları yeminlerinde haklı çıkarır.” (Müslim, Birr, 138, Cennet, 48.) buyuran Peygamber Efendimiz, insan onurunu tanımlamak için maddi sıfatlara bakmanın yanıltıcılığına iÅŸaret etmekte, Allah Teala’nın insanların dış görünüÅŸüne ve mallarına deÄŸil, kalplerine ve iÅŸlerine

baktığını beyan etmektedir. (Müslim, Birr, 33; Ä°bn Mace, Zühd, 9; Ahmed b. Hanbel, 2/285, 539.) Hikâyemizden yola çıkarak ifade etmemiz gerekirse, dinimizde büyük öneme sahip

olan ilim dahi ancak sonucu ile deÄŸerlendirilmelidir. Ä°ÅŸte, büyük gönül adamı Yunus bunu, “Ä°lim ilim bilmektir / Ä°lim kendin bilmektir / Sen kendin bilmezsen / Bu nice okumaktır?” dizeleri ile Mevlana da; “Nice insanlar gördüm üzerinde elbise

yok, nice elbiseler gördüm içinde insan yok.” vecizesi ile ifade etmektedir.

Erdemli ve ÅŸahsiyetli insan yetiÅŸtirmenin yolu takvâdan geçer. Kalbinde Allah korkusu taşımayanların durumu ortada.

Ä°nsanlığın çektiÄŸi ızdırapları durdurmanın yolu Allah korkusunu kalplere yerleÅŸtirmek, insanlığı Efendimiz’in bizzat yaÅŸayarak

örnek olduÄŸu ve hadislerinde anlattığı Ä°slam ahlakı ile bezeyerek adam etmekten geçmektedir. Ne var ki çoÄŸunluk, geçici olanı

tercih ederek insanların gözünde büyük adam olma sevdasında. Oysa insanların deÄŸer verdiÄŸi ÅŸeylere ulaÅŸmak aslında sanıldığı

kadar zor bir ÅŸey deÄŸil. Zor olan, büyük adam olmak deÄŸil, adam olmaktır!     (Kaynak Diyanet Dergisi Aralık 2013 )      (