’EN ÇOK SATILAN İLAÇLAR RUH SAĞLIĞI ALANINA AİT’

AKP'nin sağlık politikalarını eleştiren SES Sağlık Politikaları Komisyonu üyesi Prof. Dr. Mehmet Zencir, insan bedeni üzerinden para kazanılmasına izin veren bir sağlık politikasıyla karşı karşıya olunduğunu belirterek, bu tehlikeli gidişat ile yurttaşın cebinden çıkan paranın her geçen gün arttığına dikkat çekti. 

Sağlık, dünya genelinde olduğu gibi Türkiye'de de daha fazla kazanç elde etme ve insan bedeni üzerinden para kazanılmasına izin veren bir alana dönüştü. Sağlıklı olma halini metalaştıran, önce sağlıksızlaştırıp sonra sağlık satan, bilgiyi endüstriyel tıp marifetiyle iktidar ve kar aracı yapan bu sağlık anlayışına karşı ise günümüzde "alternatif tıp" ya da diğer bir deyimle "doğal tıp" üzerine ciddi tartışmalar yürütülüyor. SES Sağlık Politikaları Komisyonu üyesi Prof. Dr. Mehmet Zencir, sağlık politikaları, anlayışı ve "nasıl bir sağlık?" konusunda DİHA'ya konuştu. 

Sağlık hizmetlerinin gün geçtikçe pahalılaştığına dikkat çeken Zencir, sağlık politikalarının, 80'li yıllardan sonraki neoliberal müdahaleler sonucunda bu noktaya geldiğini ifade etti. Zencir, Türkiye'de de bunun 1990'lı yıllarda ANAP hükümetiyle başladığını ancak AKP döneminde tam olarak ete kemiğe büründüğünü söyledi. Sağlık alanından AKP'nin düşünülenleri tam olarak uyguladığını ifade eden Zencir, "Bu politikalar ilk başlarda toplumun bazı hizmetlere ulaşımıyla ilgili sorunlarını kısmi olarak giderdiği için, olumlulukta toplum tarafından kabul edilmişti. İşte sağlık hizmetlerine erişim, yeşil kartlarla hizmet sunumu, özel hastanelerden yararlanma, SSK ve devlet hastanelerinden yararlanma, birinci basamakta sağlık çalışanlarının artırılması gibi uygulamalar ilk başlarda olumlu bir hava yaratmıştı" diye konuştu. 

O dönemde sağlık alanında yapılan bu değişikliklere karşı kendilerinin uyarılarda bulunduğunu anımsatan Zencir, bu temel argümanların sağlık üzerinden para kazanmaya dönük olduğuna dikkat çekti. 

'SSK, GSS primi veriyoruz, yetmiyor cepten veriyoruz'

Zencir, insan bedeni üzerinden para kazanmaya dönük bir sağlık politikasının tamamen oturduğuna işaret ederek, bu uygulamaların kendisiyle birlikte getirdiği eksiklileri şöyle sıraladı: "Bir kere sağlıkla ilgili çok fazla sağlık hizmeti almaya başladık. Gerekiyor mu gerekmiyor mu ile ilgili soru işaretleri çok arttı. Acaba kurumlar insan vücudundan para mı kazanıyor, yoksa gerçekten bu hizmetin gereksinimi var mı? Vatandaş üzerinden büyük bir güvensizlik duygusu var ki bu da en büyük sıkıntıdır. Vatandaş hizmeti alıyor, tedaviyi alıyor ancak bunun şifa için mi yoksa bundan para kazanmak için yapıldığını sorguluyor. Şu anda sağlık çalışanlarıyla halk arasındaki güvensizlik gittikçe artıyor ki bu kimi zaman şiddete kadar varabiliyor. İkincisi sağlık hizmetleriyle ilgili vatandaşın cepten çıkardığı para çok miktarda arttı. Vergi veriyoruz yetmiyor, SSK, GSS primi veriyoruz o da yetmiyor yine cepten sağlık için para veriyoruz. Özelikle cepten vermeler dediğimiz şey özel hastaneler de çok daha belirgin. 11'e yakın farklı alanlarda biz cepten para ödüyoruz."

'En çok satılan ilaçlar ruh sağlığı alanına ait'

Yurttaşların kendilerini artık "müşteri" gibi hissetmeye başladığını ifade eden Zencir, şunları söyledi: "Bir şekilde vatandaşta aslında çarpıtılmış bir zihniyetle hastanelere gelmeye başlamış durumda. Hastalandıktan sonra şifa arama süreci biraz ön plana geçiyor. Vatandaşın sürekli kendini hasta hissedip korkularıyla birlikte hastaneye gelmesi ve şifa araması gibi bir sürece evirildi. Ama asıl sorunlar gizlenmiş oldu. Toplumda özelikle şu anda mesela en çok dünya çapında satılan ilaç kaleminden biri biri ruh sağlığı diğeri de yine ruh sağlığıyla ilgili olan mideyle ilgili ilaçlar. Her ikisi de aslında toplumsal sorunlardan kaynaklanan şeylerken insanlar şifasını toplumsal sorunlardan çözme yerine ilaçta buluyor." 

'Çözüm demokratik özerklikte'

"Biz sağlığı götürüp hastane içerisinde tartışmamalıyız. Bunu yaparsak sermayenin tam istediğini yaparız" diyen Zencir, hastanelerin artık bir şirket mantığıyla çalışan yöneticiler olduğunu belirterek, bunun tam tersine çevrilmesi gerektiğini söyledi. Bunun da ancak yeni bir toplumsal felsefeyle aşılabilecek bir şey olduğunu dile getiren Zencir, sağlık alanında bir iyileşmenin ise demokratik özerklikle mümkün olabileceğini ifade etti. Zencir, konuya ilişkin şunları dile getirdi: "Özerklik tartışmalarının içerisinde felsefi zemin, bu felsefi zemine sahip çıkılırsa işte zaten ne diyoruz bir ekolojik tartışma var, doğamıza sahip çıkalım, siyasal iyilik hali diyoruz, ana dilinde sağlık diyoruz. Tüm bunlar demokratik özerkliliğin felsefesinde kendini buluyor. Bunun yaşam alanını yaratmak zorundayız. Bu nedenle yerel sağlık meclisleri kurulması gerek, bunların sadece sağlıkçıların olmaması gerekir. Bütün vatandaşların katılması gerekir. Ve sağlığın tartışması gerekir. Sağlıklı olma hali tartışmaları gerekir. Zihin olarak hazır olduğumuzda yapmak daha kolay. Bir kere mevcut sağlık anlayışından kurtulmamız gerek."